Kraje o najwyższej i najniższej dzietności

Na świecie rodzi się co roku około 132 miliony dzieci i urodzenia te nie rozkładają się równo między krajami. W Nigrze kobieta rodzi średnio około 6,1 dziecka, w Korei Południowej około 0,7. W tym artykule przyglądamy się dziesięciu krajom z najwyższą i dziesięciu z najniższą dzietnością spośród 70 krajów w serwisie, wyjaśniamy, dlaczego dzietność spada i jak to zmienia rozkład urodzeń na świecie. Liczby są przybliżonymi wartościami z danych ONZ World Population Prospects 2024 i Banku Światowego.

Co pokazuje współczynnik dzietności?

Współczynnik dzietności pokazuje, ile dzieci urodziłaby średnio kobieta w okresie rozrodczym, gdyby przez całe życie rodziła tak często jak obecne grupy wiekowe. Aby ludność bez migracji utrzymała swoją liczebność, liczba ta musi wynosić około 2,1. Tam, gdzie umieralność dzieci jest wysoka, próg jest nieco wyższy, a tam, gdzie jest bardzo niska, bliski 2,1. Średnia światowa wynosi dziś około 2,3, czyli tuż powyżej progu. W tej średniej mieszczą się jednak dwa bardzo różne światy.

10 krajów z największą liczbą dzieci na kobietę

Demokratyczna Republika Konga, Niger, Somalia i Czad mają po około 6,1 i otwierają listę. Za nimi są Mali z około 5,7, Nigeria z około 5,1 i Angola z około 5,0. Burkina Faso, Mozambik i Tanzania mają po około 4,6. W tabeli znalazły się z nich Tanzania i Mozambik, które mają więcej urodzeń rocznie, a Burkina Faso z taką samą wartością została tuż poza listą. Prawie cała lista to kraje Afryki Subsaharyjskiej, jedynym wyjątkiem jest Afganistan.

10 krajów z najmniejszą liczbą dzieci na kobietę

Dół listy zajmują Azja Wschodnia i Europa Południowa. Korea Południowa z około 0,7 ma jedną z najniższych wartości na świecie, towarzyszą jej Hongkong z około 0,8 i Tajwan z około 0,9. Ukraina i Chiny mają około 1,0, Hiszpania około 1,1, a Japonia, Polska, Tajlandia i Włochy około 1,2. W tych krajach dzietność wynosi połowę progu zastępowalności pokoleń lub mniej.

Dlaczego dzietność spada?

Nie ma jednej przyczyny, to kilka powiązanych zmian. Gdy umiera mniej dzieci, rodziny mogą poprzestać na mniejszej liczbie, bo ryzyko utraty dziecka maleje. Chodzenie dziewcząt do szkoły podnosi wiek zawierania małżeństw i wiek przy pierwszym porodzie. Urbanizacja podnosi koszt wychowania: dziecko przestaje być parą rąk do pracy na roli, a staje się wydatkiem na mieszkanie, naukę i opiekę. Dostęp do usług planowania rodziny także bezpośrednio wpływa na liczbę urodzeń.

W Azji Wschodniej ta zmiana nastąpiła bardzo szybko. W Korei Południowej dzietność wynosiła w latach 60. około sześciorga dzieci na kobietę i w kilka dekad spadła poniżej 1. Do często wymienianych przyczyn należą długie godziny pracy, wysokie koszty mieszkań i edukacji oraz późne zawieranie małżeństw. W Chinach obok polityki planowania rodziny obowiązującej od 1980 roku za czynniki uznaje się też urbanizację i rosnące wykształcenie.

Niska dzietność i dużo urodzeń mogą występować jednocześnie

Kraj o niskim współczynniku dzietności może mimo to mieć mnóstwo urodzeń, bo przy dużej ludności duża jest też liczba kobiet w wieku rodzenia dzieci. Najlepszym przykładem są Indie: choć na kobietę przypada około 2,0 dziecka, rodzi się tam rocznie około 23 miliony dzieci, czyli około 17% urodzeń na świecie. W Chinach, gdzie dzietność wynosi około 1,0, rodzi się rocznie około 9 milionów dzieci.

Rozkład urodzeń na świecie

W dziesięciu krajach o najwyższej dzietności rodzi się rocznie około 22 milionów dzieci. To mniej więcej tyle co w samych Indiach, czyli około 17% urodzeń na świecie. W tych krajach dochód na osobę jest niski, a umieralność dzieci wysoka. Nigeria, z około 7,7 miliona urodzeń, jest najliczniejsza w tej grupie. To ponad dziesięciokrotnie więcej niż około 0,7 miliona urodzeń w Japonii.

W dziesięciu krajach o najniższej dzietności rodzi się rocznie około 12 milionów dzieci, co stanowi około 9% urodzeń na świecie. Jeśli wyłączysz z tej grupy Chiny, dziewięć pozostałych krajów daje razem około 3 milionów, czyli około 2% urodzeń na świecie. W tych krajach ludność się starzeje, maleje liczba pracujących, a rośnie obciążenie opieką nad osobami starszymi.

Według prognoz ONZ w najbliższych dekadach udział Afryki w światowych urodzeniach wzrośnie, a Azji spadnie. Gdybyś więc dziś narodził się na nowo, szansa, że przyjdziesz na świat w Afryce, byłaby większa niż dla poprzednich pokoleń.

Gdzie jest Polska?

W Polsce na kobietę przypada około 1,2 dziecka i rocznie rodzi się około 270 000 dzieci. To wyraźnie poniżej progu zastępowalności, który wynosi 2,1. Oczekiwana długość życia to około 78 lat. Szczegóły znajdziesz na stronie o Polsce.

Jeśli chcesz zobaczyć swój kraj urodzenia, możesz rzucić kostką w grze.