Doğum Piyangosu, küçük bir fikrin oyuna dönmüş hâli: Hiçbirimiz nerede doğacağımızı seçmedik. Ama doğduğumuz yer, kaç yıl yaşayacağımızdan okula gidip gidemeyeceğimize kadar pek çok şeyi etkiliyor. Bunu rakamlarla okumak mümkün. Bir oyunla yaşamak ise çok daha akılda kalıcı.

Sitenin amacı

8mlia.com'un tek derdi, doğum yerinin hayat şansı üzerindeki ağırlığını sezgisel olarak hissettirmek. Yaşam beklentisi, çocuk ölümleri ve kişi başı gelir gibi göstergeler tablolarda soğuk durur. Bir kişinin hayatı olarak akarken ise farkı yaşarsın: Aynı zarla bir kez Japonya'da, bir kez Çad'da doğduğunda ilk on yılın ne kadar başka geçtiğini görürsün.

Oyun kimseyi suçlamıyor, kimseye ders vermiyor. Sadece gerçek nüfus verilerini bir hikâyenin içine koyuyor ve sonucu sana bırakıyor.

Nasıl oynanır?

  1. Zarı at. Dünyadaki 70 ülkeden biri, o ülkenin yıllık doğum sayısıyla orantılı olarak çekilir. Hindistan'da doğma ihtimalin yüksektir çünkü orada her yıl yaklaşık 23 milyon bebek doğar. Ülkeyle birlikte cinsiyetin, şehir ya da kırsal oluşun, ailenin gelir dilimi ve kardeş sayın da belirlenir.
  2. Hayat akar. Yaklaşık bir dakika içinde karakterin yıl yıl büyür. Okula başlar, hastalanır, âşık olur, iş bulur ya da bulamaz. Olayların sıklığı doğduğu ülkenin verilerine göre değişir.
  3. Kararları sen verirsin. Yaşamın birkaç kritik noktasında seçim sana kalır: üniversiteye hazırlanmak mı çalışmaya başlamak mı, göç etmek mi kalmak mı, riskli bir işe girmek mi. İstersen "Oto" düğmesiyle kararları bilgisayara bırakabilirsin.
  4. Sonucu gör ve paylaş. Hayat bitince kaç yıl yaşadığını, aldığın puanı ve bu puanın 500 rastgele hayatın yüzde kaçından yüksek olduğunu görürsün. Bir hikâye görseli ya da meydan okuma bağlantısı oluşturup arkadaşına gönderebilirsin. Arkadaşın aynı kişi olarak doğar, kendi seçimleriyle seni geçmeye çalışır.

Her gün herkesin aynı kişi olarak doğduğu bir "Günün Hayatı" da var. Pasaport bölümünde ise her yeni ülkede doğduğunda bir damga kazanırsın.

Veriler nereden geliyor?

Yıllık doğum sayıları, yaşam beklentisi ve doğurganlık hızı Birleşmiş Milletler Dünya Nüfus Beklentileri 2024 (WPP 2024) çalışmasından alınır. Kişi başı gelir (satın alma gücü paritesine göre), 5 yaşın altındaki çocuk ölümleri ve kentleşme oranı için Dünya Bankası'nın Dünya Kalkınma Göstergeleri kullanılır. Değerler 2022-2023 civarına aittir ve oyunda yaklaşık, yuvarlanmış hâliyle yer alır. Modelin ayrıntılarını 8mlia nasıl çalışıyor yazısında okuyabilirsin.

Eğitim amaçlı kullanım

Coğrafya, sosyal bilgiler, demografi ya da kalkınma konularını işleyen öğretmenler oyunu sınıfta kullanabilir. Bir dakikalık bir hayat, "yaşam beklentisi" gibi soyut bir kavramı konuşmanın kolay bir yolu. Meydan okuma bağlantısıyla bütün sınıf aynı kişi olarak doğup farklı kararlar verebilir, sonra sonuçları karşılaştırabilir. Üyelik gerekmediği için öğrencilerin hesap açmasına gerek kalmaz. Sınıfta kullanırken nasıl gittiğini bize yazarsan memnun oluruz.

Bu bir oyundur

Karakterler, isimler ve olay metinleri kurgudur. Hiçbir gerçek kişinin kaydı tutulmaz, hiçbir hayat bir tahmin ya da kehanet sayılmaz. İstatistiksel arka plan gerçektir, ama bilerek basitleştirilmiştir: Gerçek hayat bir ülke ortalamasından çok daha çeşitlidir. Oyundaki bir sonuç senin ya da başkasının gerçek ömrü hakkında bir şey söylemez.

Dil ve gizlilik

Site 25 dilde yayında ve kayıt gerektirmiyor. Oyun geçmişin yalnızca kendi tarayıcında durur. Ayrıntılar için gizlilik politikasını okuyabilirsin. Hata, çeviri önerisi ya da başka bir konuda bize yazabilirsin.